Ungdom og seksuelle overgrep

Forskarane har ønskt å undersøke kor utbredt seksuelle overgrep er, og i kor stor grad ungdomane sjølve utøver slike overgrep. Resultata er publiserte i NOVA-rapport 18/07; rapporten er skrive på engelsk.

Studien er ei spørjeskjemaundersøking gjennomført i seks ulike land: Noreg, Sverige, Estland, Litauen, Polen og Nordvest-Russland. Dei same spørjeskjema blei brukt på ungdom i aldersgruppa 18 år som var elevar ved vidaregåande skular i avgangsklassar. I nokre av dei involverte landa var nokre av deltakarane litt yngre. Til saman omfattar heile utvalet ca. 20 000 elevar, fleirtalet i aldersgruppa 18 år. Det norske utvalet inneheld om lag 4900 elevar (17-19 år). Resultata frå dei ulike landa er presenterte i kvar sine artiklar. Undersøkinga har vore leia frå NOVA ved Svein Mossige.

Elevane blei stilt dette spørsmålet om seksuelle hendingar: Har du vore utsett for noko av det følgjande mot din vilje? Deretter kom ei skildring av seks forskjellige seksuelle hendingar frå blotting og beføling til samleie.

Dei viktigaste funna frå den norske delen av undersøkinga

• I underkant av 10 prosent av jentene hadde opplevd minst eitt tilfelle av samleie mot si vilje. For aldersgruppa 19 år ligg talet på heile 17,5 prosent
• Rundt 8 prosent av gutane har opplevd samleie mot sin vilje. For 19-åringane er talet 10 prosent; høgre enn det som har vore kjent frå før
• 84 prosent av dei som har opplevd uønskte seksuelle hendingar, er ei jente, medan 16 prosent av dei er ein gut
• Mellom dei som har blitt utsette for seksuelle overgrep er gjennomsnittsalder for når det skjedde første gong 14 for jenter og 15 for gutar
• Når jenter blir utsette for uønskte seksuelle hendingar, er utøvaren nesten alltid ein gut. Når ein gut blir utsett for uønskte seksuelle overgrep er utøvaren ei jente i litt meir enn halvparten av tilfella
• Litt under halvparten av uønskte seksuelle hendingar finn stad mellom ei jente som er i tenåra og ein gut som er ca. fem år eldre, men framleis i tenåra
• Nesten alle gutane har sett pornografi, medan ca. ein tredjedel av gutane er hyppige konsumentar av pornografi. Svært få jenter er mellom dei hyppigaste konsumentane av pornografi, og ca. 30 prosent har aldri sett porno. Av gutane har 5 prosent sett pornografi mellom vaksne og barn, dette gjeld nesten ingen jenter
• Svært få i utvalet har tilbydt seksuelle tenester mot betaling. Nesten ingen jenter, men ein litt høgre del av gutane har tilbydt sex mot betaling
• Sjansen for å utsette andre for seksuelle krenkingar aukar betrakteleg mellom dei som sjølve har vore utsette for fleire overgrep

Til dels store skilnader mellom landa
I den samanliknande delen av studien er utvalet avgrensa til kun å gjelde 18-åringane (N=11528) frå fem av landa. Tala frå Russland er ikkje teke med.

Når det gjeld seksuelle overgrep, er det i alle landa slik at jenter er meir utsette for dette enn gutar, men tala vekslar. Tala på uønskte seksuelle hendingar som blotting og beføling er høgast mellom svenske jenter (21 og 56 prosent) og lågast mellom estlandske gutar (8 og 10 prosent). Når det gjeld uønskt samleie eller penetrering, er tala mellom jenter i dei fem landa relativt like. Skilnadene er større mellom gutane: frå at nesten ingen har opplevd dette i Estland, til særleg høge tal, spesielt når det gjeld uønskt samleie, i Polen (25 prosent) og Litauen (19 prosent). Gutar i Polen ligg også svært høgt når det gjeld salg av sex, med mellom 1 og 24 prosent. Tala for Noreg låg her mellom 0,1-0,9 prosent for jentene og 0,3-3,6 prosent for gutane; talet for jentene var det lågaste av dei fem landa.

Tala på seksuelle overgrep er høgre enn ein ser i andre studiar, men tala inkluderer overgrep utført av jamnaldrande. Liknande undersøkingar spør vanlegvis om hendingar utførte av ein som er 5 år eller eldre.

Unge overgriparar
Deltakarane skulle svare på om dei hadde overtalt, pressa eller brukt vald for å få nokon til å utføre seksuelle handlingar. 16 prosent av gutane og 4 prosent av jentene har gjort dette.

Table 4: Percentage of boys and girls who had dragged, persuaded, pressed or forced someone into sexual activities. (p 35)

For meir informasjon om undersøkinga, kontakt Svein Mossige eller Solveig Abrahamsen, tlf. 22 54 12 00

NOVA Rapport 18/07
The Baltic Sea Regional Study on Adolescents´ Sexuality
Svein Mossige, Mare Ainsaar, Carl Göran Svedin (eds)

Den norske delen av rapporten er omsett til norsk: laste ned (pdf)

Du kan tinge rapporten frå publikasjonssida eller laste ned rapporten gratis

Les meir om ungdomsforskinga ved NOVA